phase coating

jan van daalen
Berichten: 46
Lid geworden op: 05 mei 2018, 09:48

phase coating

Bericht door jan van daalen » 04 jan 2019, 10:48

Verrekijkers kennen twee prisma systemen, te weten het Porro en het zogeheten dakkant prisma. De reden van de naam van laatstgenoemd prisma systeem is gelegen in het feit dat één van de prisma delen de vorm van een dak heeft (bij het Schmidt-Pechan prisma is dit het Pechan prisma blok).
Voordeel van het dakkant prisma is, dat de kijker ranker gebouwd kan worden. Nadeel is, dat bij de reflectie van de lichtbundel in het Pechan prisma blok een phaseverschuiving optreedt (het licht treedt een halve golflengte uit zijn phase) resulterend in het fenomeen, dat gezien kan worden als een "horizontale oprekking" van een lichtpunt, oftewel scherpteverlies. Een punt wordt afgebeeld als een naast elkaar gelegen "dubbele punt". Velen spreken van contrastverlies maar dat is te generaliserend. Contrastverlies kan ook mede worden veroorzaakt door inferieure weergave van het kleurenspectrum en/of slijpfouten.
In 1987 gelukte het medewerkers van Zeiss om een phasecoating te ontwikkelen en aan te brengen op een dakkant prisma (in dit specifieke geval was dit een Abbe-König prisma) waardoor voor het eerst een dakkant prisma, qua scherpte, van gelijke kwaliteit werd als een Porro prisma.

Marketing technisch sprong elke verrekijker fabrikant op deze trein en werd, naast specifieke vermelding in de catalogi, op diverse kijkers letterlijk vermeld dat dit model was voorzien een phasecoating.
De enige manier, voor ons leken, om te testen of er überhaupt een phasecoating is aangebracht is door, voor en achter de verrekijker, een lineaire polarisatiefilter te plaatsen om vervolgens één van deze filterlijnen paralel te richten aan de splitsing rand van het Pechan prisma. Vervolgens draait men het tweede filter 90 graden tov het eerste filter. Bij een lineaire weergave is de doorgave van het licht hoger dan bij de crossing. Is dit omgekeerd het geval dan is er geen phasecoating aanwezig.
Dit gegeven is uitvoerig omschreven door de uitvinders van de phasecoating Weyrauch en Dörband in de Deutsche Optikerzeitung nr.4 uit 1988.

Bij uitvoering van deze test, komen er diverse kleurnuanceringen letterlijk aan het licht. Op diverse (internationale) Forums wordt dit fenomeen uitvoerig besproken. Om een einde te maken aan alle theorieën en fabels hebben wij deze test ook gedaan, hieronder gepubliceerd en de fabrikanten Swarovski, Zeiss, Leica en Meopta om een reactie gevraagd omtrent de betrouwbaarheid van deze testmethode en eindresultaat.
De vraag roept zich op of er een waardeoordeling mag worden gegeven aan deze kleurnuances met betrekking tot de kwaliteit van de phasecoating.

Tot nu toe kregen wij uitsluitend van Swarovski een reactie . Deze wordt hieronder (afkomstig van de Head Quality Control) integraal weergegeven:

"Es gibt leider keinen „Schnelltest“, bei dem die P-Belagswirkung exakt getrennt von anderen Abbildungsfehlern und Einflüssen von Fertigungstoleranzen beurteilt werden kann!

Hinweis: Mit Polarisatoren können zwar Phaseneffekte des Fernrohrs untersucht werden, das menschliche Auge ist aber an sich nicht phasensensitiv und stärker polarisierte Objekte kommen in der Natur eher selten vor.

Unsere Laborprüfung besteht aus einer Punktbildanalyse auf einer MTF-Messanlage (ISO 9336-3). In der Austrittspupille des Fernrohrs befindet sich ein Pol-Filter mit drehbarer Achse. Die Prüfung erfolgt dabei photopisch oder bei speziellen Wellenlängen (zumindest der Hauptwellenlänge und zwei Nebenwellenlängen). Das ist recht aufwändig und meist zeigen die Laborprüfungen, dass der Einfluss durch Aberrationen und Fertigungstoleranzen wesentlich höher ist als der durch Güteunterschiede in den Phasenbelägen.

Sehr wichtig ist jedoch, dass überhaupt ein funktionierender Phasenkorrekturbelag vorhanden ist!

Als vereinfachte, grobe Prüfung könnten wir uns einen solchen Test mit einem rotierenden Pol-Filter in der Austrittspupille des Fernrohrs auch in Verbindung mit der Bestimmung der Grenzauflösung nach ISO 14490-7 vorstellen. Als Auflösungstestgitter müsste dann aber ein Siemensstern mit erhöhter Leuchtdichte verwendet werden.
Ein großer Nachteil gegenüber der MTF-Messung besteht darin, dass die Aberrationen „ohne Verstärkung“ dargeboten werden und eine präzise Auswertung nicht möglich ist".

Bij deze fabrikant wordt alle beoogde golflengtes (minimaal drie) onder één vaste lichtfrequentie, middels "punktbildanalyse", afzonderlijk gemeten en vervolgens ter beoordeling samengevoegd waardoor de eindkwaliteitscontrole op een veel hogere normering (ISO 9336-3) komt te liggen.

Het is dus te kort door de bocht om aan "de leken testmethode" een waardeoordeel te kunnen geven. Het is wel geschikt om een al dan niet aanwezige phasecoating aan te tonen, maar geenszins om daar een kwaliteitsoordeel aan te hangen.

Onderstaande foto's staan in een "straatje" van drie en geven een beeld weer van het eindresultaat van een lineaire, een 45 graden hoek (ter vermaak) en een crossing weergave. Om de eerste en de derde foto gaat het dus.
De eerste rij foto's geven het beeld van een verrekijker zonder phasecoating. De linker in de lineaire setting en de rechter in de crossing setting. Daarna volgen de verrekijker modellen met phasecoating.

De absolute topmodellen in de markt zijn de Leica Noctivid, de Zeiss SF en de Swarovski ELSV serie. Alle drie prediken de fabrikanten voor absolute perfectie te gaan en bevinden zich in de >2.500,00 euro sfeer.

De volgende in de pikorde rij zijn de Leica Ultravid, de Swarovski SLC en de Zeiss HT serie in de 1.500,00 tot 2.000,00 euro categorie.

Vervolgens komen de modellen van de Meopta Meostar, de Zeiss Conquest, De Leica Trinovid en de Kowa Genesis aan bod van rond de 1.000,00 euro.

We eindigen met de Bynolyt Buzzard, de Bushnell Engage, de Zeiss Terra, de Meopta MeoPro, de Hawke Frontier, de Bynolyt Voyager HD en de Vanguard Endeavour EDIV van rond de 500,00 euro.
Schermafbeelding 2019-02-01 om 14.16.15.png
Schermafbeelding 2019-02-01 om 14.16.15.png (96.01 KiB) 297 keer bekeken
Buschnell Powerview.jpg
Buschnell Powerview.jpg (32.31 KiB) 298 keer bekeken
Leica Noctovid.jpg
Leica Noctovid.jpg (34.71 KiB) 298 keer bekeken
Zeiss SF.jpg
Zeiss SF.jpg (34.24 KiB) 298 keer bekeken
Swarovski EL SV.jpg
Swarovski EL SV.jpg (34.24 KiB) 298 keer bekeken
Leica Ultravid.jpg
Leica Ultravid.jpg (35.46 KiB) 298 keer bekeken
Swarovski SLC.jpg
Swarovski SLC.jpg (34.95 KiB) 298 keer bekeken
Zeiss HT.jpg
Zeiss HT.jpg (33.71 KiB) 298 keer bekeken
Meopta Meopro Meostar.jpg
Meopta Meopro Meostar.jpg (33.45 KiB) 298 keer bekeken
Zeiss Conquest.jpg
Zeiss Conquest.jpg (32.92 KiB) 298 keer bekeken
Leica Trinovid.jpg
Leica Trinovid.jpg (30.16 KiB) 298 keer bekeken
Kowa Genesis.jpg
Kowa Genesis.jpg (34.46 KiB) 298 keer bekeken
Bynolyt Buzzard.jpg
Bynolyt Buzzard.jpg (31.25 KiB) 298 keer bekeken
Bushnell Engage.jpg
Bushnell Engage.jpg (32.3 KiB) 298 keer bekeken
Zeiss Terra.jpg
Zeiss Terra.jpg (34.59 KiB) 298 keer bekeken
Meopta Meopro.jpg
Meopta Meopro.jpg (32.66 KiB) 298 keer bekeken
Hawke Frontier.jpg
Hawke Frontier.jpg (28.57 KiB) 298 keer bekeken
Bynolyt Voyager.jpg
Bynolyt Voyager.jpg (29.99 KiB) 298 keer bekeken
Vanguard Endeavor EDIV.jpg
Vanguard Endeavor EDIV.jpg (31.35 KiB) 298 keer bekeken
Mijn dank gaat uit naar dr. Gijs van Ginkel voor het ter beschikking stellen van de benodigde testapparatuur en wetenschappelijke uitgaven. Hetzelfde geldt ten aanzien van Rob Kempers voor het feilloos (en met eindeloos geduld) fotografisch vastleggen van de beelden.
Plaats reactie