Fabrieksbezoek

jan van daalen
Berichten: 44
Lid geworden op: 05 mei 2018, 09:48

Fabrieksbezoek

Bericht door jan van daalen » 14 jun 2018, 17:14

MEOPTA, EEN KWALITATIEF HOOGWAARDIGE PRODUCENT VAN OPTISCHE INSTRUMENTEN IN TSJECHIË
Impressies van Dr. Gijs van Ginkel
Mei 2017
In januari 2017 kregen we de gelegenheid een bezoek te brengen aan Meopta, voor kenners een wereld vermaard optiek fabrikant in Tsjechië, maar niet iedereen kent het bedrijf. De fabriek is gevestigd in Prerov, een stad met ongeveer 47.000 inwoners, die ongeveer 250 kilometer ten zuidoosten van de hoofdstad Praag ligt niet ver van de Tsjechische oostgrens. Als u er snel heen wilt: eerst vliegen naar Praag, dan met een bus of taxi naar het treinstation in Praag (dat ligt nog wel een eindje van het vliegveld) en dan vanuit Praag met de trein naar Prerov. Voor menigeen is Meopta misschien minder bekend, daarom eerst maar een korte geschiedenis van het bedrijf.
KORTE HISTORIE VAN MEOPTA.
In 1933 begon Ing. Alois Benes in het Tsjechische stadje Prerov het bedrijf Optikotechna: een bedrijf bedoeld voor de productie van kwaliteitsoptiek. Voor de wetenschappelijke ondersteuning zorgde Dr. Mazurek, die de eerste Tsjechische lens ontwierp voor vergrotingsapparaten . Optikotechna specialiseerde zich in de productie van instrumentarium voor de donkere kamer d.w.z. voornamelijk vergrotingsapparaten en lenzen. Het liep zo goed, dat het bedrijf in 1937 moest uitbreiden met nieuwe productie faciliteiten. In 1939 werd Tsjechië onder de voet gelopen door het Duitse leger en werd het land bezet door de Nazi’s. Dat had tot gevolg, dat het bedrijf gedwongen werd om militair optische instrumenten te produceren, zoals afstandmeters, periscopen, verrekijkers en richtkijkers.
Na afloop van de Tweede Wereldoorlog kwam het land in 1946 onder Soviet heerschappij en dientengevolge werd het bedrijf genationaliseerd. De naam Optikotechna werd vervangen door MEOPTA. In 1953 werd de fabriek in Prerov uitgebreid met het Instituut voor Research in Optica en Precisie Mechanica. In de naoorlogse jaren verwierf Meopta geleidelijk een groeiende internationale reputatie voor zijn kwaliteitscamera’s zoals de 2-oogreflex camera Flexaret, de kleinbeeld Opema camera (een look alike van oudere Leitz camera’s) en de Mikroma miniatuur camera’s. Meopta was in die jaren de enige producent van 8 mm en 16 mm filmprojectoren in Oost-Europa. In 1948 werd op verrekijkergebied o.a. de Triedr 8x30 Porro kijker met afzonderlijke oculair instelling gemaakt, een mooi uitziende en robuust gemaakte kijker. In 1965 produceerde Meopta een periscoopkijker voor inbouw in tanks (vandaar dat ook nu nog de know-how en productie mogelijkheden aanwezig zijn voor het maken van periscoopkijkers voor de Amerikaans Abraham tanks, die kennelijk zijn uitgerust met Meopta optiek in hun periscopen). Het kijkerpalet werd uitgebreid met 4x30 en 6x30 kijkers en later met 12x60 en 7x50 kijkers.
Daarnaast werd ook een veelvoud aan diverse camera objectieven en vergrotingslenzen gemaakt. Al doende kon het bedrijf uitbreiden met nieuwe gebouwen en grotere productie faciliteiten. Niet alleen dat: het bedrijf kreeg ook in toenemende mate internationaal aanzien o.a. met prijzen voor zijn optiek zoals bij de EXPO Wereldtentoonstelling in Brussel in 1958. Nieuwe ontwerpen zagen het licht zoals bijvoorbeeld van de technische camera Grandina, de panorama camera Pankopta en een prototype van een Stereo Mikroma camera voor 16 mm film. Meopta had daarnaast ook o.a. microscopen en refractometers in zijn productie programma: kortom een zeer groot en zeer breed productie palet op het gebied van optiek, optische instrumenten, optica-electronica en opto-mechanica. Er werkten op een gegeven moment meer dan 5000 mensen bij het bedrijf.
In 1989 viel het IJzeren Gordijn en werd het land bevrijd van de Soviet overheersing. Dat betekende voor het bedrijf een grote verandering, maar de hulp was nabij in de persoon van Paul Rausnitz, die in de Tweede Wereldoorlog Tsjechië was ontvlucht voor het racistisch moorddadig geweld van de nazi’s . Eerst vluchtte hij met zijn familie naar Polen, maar dat land bleek ook niet veilig en daarna via Rusland naar de Turkmeense stad Chardzou. Daar werd hij uitgenodigd om dienst te nemen in de Tsjechoslowaakse Bevrijdingsbrigade, die vocht tegen de overheersing van de Duitse bezetters. Na de Duitse nederlaag in 1945 kwam Tsjechië onder Soviet bestuur, maar daar kon hij in 1945 echter ook niet uit de voeten. Hij vertrok daarom in 1946 met zijn familie naar de VS, waar hij een zeer succesvol juweliers familiebedrijf opzette. Rasnitz groeide als kind op in hetzelfde dorp als Daniel Swarovski, de grondlegger van Tyrolit, het alom bekende Swarovski kristal concern, en hij onderhield in de VS dan ook goede contacten met de Swarovski familie en het kristal bedrijf. Zijn vaderland Tsechoslowakije liet hem niet los en in 1990 keerde hij er terug om Meopta over te nemen en weer succesvol te maken.
Zowel Paul Rausnitz als Gerald Rausnitz, de zoon van Walter Rausnitz, de oudste van de drie Rausnitz broers, en zijn zoon David zijn sindsdien niet alleen zeer actief betrokken bij het strategisch management en de financiering van Meopta, maar ook hebben zij volop aandacht voor het wel en wee van de arbeiders van Meopta.
Meopta maakt op het ogenblik niet alleen kijkers, richtkijkers, opto-electronische apparatuur enz. onder eigen merk, maar het werkt ook als toeleveringsbedrijf voor allerlei top optiek bedrijven wereldwijd. Naast een fabriek in Prerov heeft Meopta ook een fabriek in Long Island in de VS.
IMPRESSIES VAN DE MEOPTA PRODUCTIE.
Lopend van het hotel waar we verbleven tijdens ons werkbezoek aan Meopta, zie je al snel het Meopta complex liggen. Het is enorm groot, groter dan enige optiekfabriek, die ik ooit bezocht in diverse landen. De gebouwen bestaan uit een mengsel van nieuwbouw en grauwe gebouwen uit de vijftiger jaren van de afgelopen eeuw. We krijgen een intensieve rondleiding langs alle facetten van de Meopta kijker productie. Om te beginnen de enorme hal met gloednieuwe computergestuurde frees- en draaibanken. Elke machine wordt door 1 persoon bediend. De bediening bestaat zowel uit mannen als uit vrouwen. Uit massieve staven worden de bodies gefreesd van kijkers en richtkijkers. Voortdurend wordt gereinigd, gemeten en gecontroleerd of het resultaat voldoet aan de gestelde nauwkeurigheidseisen.
Erg indrukwekkend is de machine, waarop een daarin gespecialiseerde instrumentmaker de body freest van de Meorange, de nieuwe Meopta verrekijker met ingebouwde afstandsmeter. Dat luistert erg nauw door zijn vele gedetailleerde en gecompliceerde uitsparingen en als het kijkerhuis in wording niet goed wordt opgespannen in de frees machine, dan wordt het metalen frame gemakkelijk in elkaar geknepen en dan is al het werk voor niets. Daarnaast zijn er diverse afgesloten ruimtes, die je wel via vensters kunt bekijken, maar om stof ed. te vermijden kan niet alleman er zomaar inlopen. In die ruimtes staan allerlei (gloednieuwe) meet- en controle apparaten met daarop namen van grote internationale bedrijven.
Verder zijn er natuurlijk de lens en prisma slijp- en polijst machines aan het werk.
In een aparte hal worden alle onderdelen geassembleerd en bij elke montage stap gecontroleerd en gecontroleerd en gecontroleerd. Als alle componenten in en aan de kijker bodies zijn aangebracht worden de kijkers uitgelijnd en gecollimeerd. Ook hier weer bij elke stap controle, controle, controle.
Een aparte afdeling, waar we niet binnen kunnen, betreft de clean-rooms waarin de diverse coatinglagen worden aangebracht op de optiek: een specialisten werk. Via ruime raampartijen kun je kijken naar de voortgang van het proces.
Op voorlichtingsmateriaal aan de wanden wordt duidelijk gemaakt welk type coating allemaal wordt gebruikt, zoals:
- Meolux multicoating op de lenzen in richtkijkers
- Meobright multicoating voor verrekijker en richtkijker optiek
- Meodrop coating als hydrofobe lenscoating (parelt het water van de lenzen af, zodat goed zicht behouden blijft) en
- Meoshield coating een keiharde krasvaste coating op de buitenkant van oculairen en objectieven als beschermende laag.
Als de kijkers helemaal klaar zijn worden ze onderworpen aan een indrukwekkende serie stress tests: water- en stofdichtheid, val bestendigheid, trilling bestendigheid, hoge en lage temperatuurschokken enz. enz. Aan alles lijkt gedacht.
Opvallend is het grote aantal vrouwen dat bij het productie proces betrokken is. Niet helemaal verrassend overigens, want gebleken is dat vrouwen beter in staat zijn dan mannen om geconcentreerd nauwkeurig precisiewerk uit te voeren.
In de bedrijfskantine worden drie verschillende typen maaltijden geserveerd en zo te zien zijn ze gratis voor het personeel. Opvallend is ook, dat gepensioneerde medewerkers gratis kunnen aanschuiven in de kantine.
Op het moment werken er ongeveer 2500 mensen bij Meopta. Het bedrijf draait 24-uur continu, dus er zijn drie ploegen van ongeveer 600 mensen die elke acht uur per etmaal voor hun rekening nemen. We hebben alleen de productie hallen van de verrekijkers, observatietelescopen en richtkijkers bezocht, maar een veel groter deel van het complex wordt gebruikt voor de productie van instrumenten en onderdelen voor andere firma’s wereldwijd.
Het huidige Meopta kijker-, telescoop- en richtkijker programma met toebehoren is tamelijk uitgebreid, zie de nu volgende lijst (ik heb hier en daar de prijsklasse erbij gezet, zodat u eventueel kunt vergelijken met andere merken).:
- Negen verrekijker modellen in de Meopta topklasse: Meostar B1’s: 8x32, 10x32, 8x42, 10x42, 7x50, 10x50, 12x50, 8x56 en 15x56 in het prijsbereik 879-1379 euro. Bij de Meostar modellen is een 2x converter leverbaar (369 euro), die de vergroting van de kijker met een factor 2 vergroot (handig als je geen telescoop mee wilt sjouwen) en een statief adapter (75 euro).
- Zes verrekijker modellen in de het budget bereik van 159-639 euro bestaande uit de MeoSport 8x25 en de MeoPro HD modellen 8x32, 10x32, 8x42, 10x42 en 8x56.
- Twee observatie telescopen beide in de uitvoering met 45 graden inkijk of met rechte inkijk: de S1-75 en de S2-82HD in de prijsklasse 799-1729 euro en daarbij leverbare verwisselbare oculairen 30xW groothoek en 20-60x zoom, die met een adapter ook op de S2 telescoop passen. Bij de S2 telescoop is ook nog een 30x groothoek oculair leverbaar met ingebouwd draadkruis en de zoom oculairen : 20-60x en 30-70x.
- De TGA 75 uittrektelescoop met 3 verschillende oculairen (verwisselbaar via schroefdraad vatting): 30x groothoek, 30x groothoek met ingebouwd draadkruis en 20-60x zoom oculair. Bij de telescopen is een reeks accessoires leverbaar, zoals de Meopix adapters om de smartphone camera aan de telescoop te koppelen, een balans rail, zodat de telescopen perfect in balans op een statief kunnen worden gezet, een statief, een digiscoping adapter om 1-oog reflexcamera’s aan de telescoop te koppelen en speciale strak passende tassen ter bescherming van de telescopen. Geen wonder, dat het nationale Tsjechische Biathlon Team zich graag laat sponsoren door Meopta.
- Ook de jagers zijn bepaald niet vergeten met vijf typen Meostar R2 richtkijkers (24mm zoom, 42 mm zoom, 50 mm zoom en 56 mm zoom en een 8x56 voor jacht bij weinig licht), tien verschillende Meostar R1 richtkijkers (22 mm, 40mm, 42 mm, 44 mm 50 mm en 56 mm zoom kijkers), zes MeoPro richtkijkers (42 en 50 mm zoom) en twee Artemis richtkijkers: 3-12x50 en 7x50. Ballistische torens zijn niet vergeten en evenmin de Red Dot vizieren met de Meored en de Meosight III vizieren. Schutters hechten veel belang aan een goed draadkruis in hun vizier; wel daar kunnen ze bij Meopta kiezen uit 18 verschillende modellen.
- Recent is de Meopta Meorange 10x42 HD kijker toegevoegd aan het productie proramma (een test onderzoek is in voorbereiding). Dat is een veelzijdig instrument door zijn ingebouwde microelectronica, leest u maar enkele specificaties: gezichtsveld 110m/1000m, eyerelief 18,5 mm, kortste instelafstand 3,5 m, gewicht 940 gram, meetbereik 10-1500 meter, nauwkeurigheid +/- 1 meter bij afstanden van 10-500m en +/- 2 meter bij afstanden van 500-1500 meter. Ingebouwd is tevens een hellingshoek meting, een electronisch kompas, een thermometer en een barometer en dat alles voor 1849 euro.

Uit deze opsomming moge duidelijk zijn, dat Meopta niet een kleine optiek producent is.

Met dank aan de firma Technolyt uit Wormerveer en aan onze gastheren en gastvrouwen van Meopta in Prerov, Tsjechië.
Plaats reactie